2/6/2007 - AKHENETON
AKHENETON..
İlk tektanrı düşüncesi Mısır topraklarında gelişti.İ.Ö XIV. yy dabunu gerçekleştirmek isteyen genç kral IV.Amenotep yada Amenofis'tir.O zamanlar Mısır da her kentin ,her kasabanın ayrı bir tanrısı vardı.Bu tanrılar totem düşüncesinin kelıntıları idi.Nasıl totem yalnızca kendi klanın koruyup gözetiyorsa,kasaba tanrılarıda kendi kasabalarını koruyup gözetiyorlardı.Teb kasabasınında Amon adında bir tanrısı vardı.Büyük tanrı Ra nın yanında önemsiz sayılan Amon,Teb başkent olunca Amon-Ra adını alarak baş tanrı olmuştu.Bütün tanrılar güçlerini güneşten almakta idiler.Ra da doğan güneş tanrısı idi.Kral Amenotep evrensel güneşin evrensel bir din yaratmaya yeteceğini düşünerek,Amon un yerine güneş yuvarlağını kişileştiren Aton u geçirdi.Başta Aton olmak üzere bütün tanrıların adlarını tapınaklardan sildirmiş ,onlara tapmayı yasaklamıştı.Kendiside -Amon hoşnuttur- anlamındaki Amenotep adını bırakarak Aton un büyüklüğü anlamına gelen Akhaneton adını almıştı.Tektanrıcılık ve evrensel din ülküsünü Teb kentinde başaramayacağını anlayan genç kral ,Orta Mısır da -güneş yuvarlağının ufku anlamına gelen Akhetaton -bugünkü Tel-el- Amarna- adlı yeni bir başkent kurmuştur.Kimi araştırmacılara göre Teb rahiplerinin siyasal egemenliklerini kırmak ve Mısırlı olmayan uyrukları kendine bağlamak amacını gütmekte idi.Amenotep in tektanrı Aton için yazdığı onun bu devrimle ne büyük bir amaç güttüğünü açıklamaktadır;
''Sen ki eşyanın oluşu sırasında zaten yaşamakta idin ey canlı Aton,ufukta parlayarak yükseliyorsun.Güzelliğin bütün ülkeleri aydınlatıyor.Güçlü büyüklüğünle dünyanın üzerinde görüldüğün zaman ışıkların ,yarattığın alemin ason uçlarına kadar bütün ulusları kucaklıyor.''
Aslında Akheneton güneşi sadece bir sembol olarak kullanmıştır.Asıl inandığı güneşte kendini gösteren görünmez varlık yani tanrı idi.
Çok genç yaşta rahipler tarafından zehirlenerek öldürülmüştür.Ve kendisinden sonra firavun zamanında eski düzene geri dönülmüştür..
| 
